11 | Fortuin helaas

11 | Fortuin helaas

In de Nederlandse Liederenbank vinden we maar liefst 283 liederen die op deze van oorsprong Franse wijs zijn geschreven. Diverse luitisten hebben deze mooie, rustige melodie voor de Nederlandse markt bewerkt. Zo vinden we in het handschrift Thysius ‘Almande Fortuijne helas porquoij’ en in Emanuel Adriaenssens Pratum Musicum ‘Almande fortune helas’, waarin de melodie wordt omspeeld. Enkele versieringen vinden we terug bij de Jezuïet Jean de Tollenaere ofwel Tollenarius (1582-1643), in Het Prieel Der Gheestelicker Melodiie (1617), de belangrijkste rooms-katholieke liederenbundel in de Zuidelijke Nederlanden. Om zijn tijdgenoten stichtelijker te laten zingen heeft Tollenarius talloze ‘vuyle ende amoureuse, lichtveerdige’ teksten van oude ‘vlaemsche liedekens’ vervangen door nieuwe, geestelijke liedjes. Doordat hij de noten erbij noteerde, zijn de oude melodieën voor ons bewaard gebleven.  

Wij draaien het contra-reformatorische proces hier terug, door op de via Tollenarius bewaarde melodie ‘Fortune helas’, dat een loflied op Maria was geworden, weer de ‘ongestichtelijce’ tekst te zetten. Hier smeekt een minnaar een ‘schoon lief’ om zijn ‘Venus-vier’ te komen blussen, ‘eer’t valt te laet’, voordat hij sterft ‘dezolaet’.

tot alder stont voortdurend
Venus strale een liefdespijl
zy nl. die liefde
greyn parel
expaert talentvol
toont vertoon
meen wil
Accoort met u lief eenpaer kom met uw lief samen
sorch ben bang
verloren pijn vergeefse moeite
vroet vriendelijk
Liefden jent mooie geliefde
Op u rust zin en moet op u is mijn zin en hartstocht gericht
maechdelyn saet aantrekkelijke vrouw
dezolaet ontroostbaar
dangier leed
u felle bestier uw meedogenloze houding
te baet te hulp

Melodie uit: Joannes Tollenarius, Het Prieel Der Gheestelicker Melodiie, Inhoudende veel schoone Leysenen ende Geestelijke Liedekens van diueersche deuote materien, ende op de principale Hoochtijden des Jaers dienende etc. Van nieuvvs ouer-sien vermeerdert ende verbetert in veel plaetsen. Antwerpen: Hieronymus Verdussen, 1617, p. 13.
Scan via Google Books
Tekst uit: Een Aemstelredams amoureus lietboeck nu nieus uut-gegaen waer in begrepen zijn alderhande liedekens die in geen ander lietboecken en staen, meest almet zijn voys oft wijse daer bi gestelt om alle droefheyt melancolie te verdrijven. Amsterdam: Harmen Jansz. Muller, 1589, pp. 54-56.
Scan via de DBNL (pdf p. 53)

3. Aensiet, schoon lief expaert,
Mijn lijden en groot ghequel,
Dus toont der Vrouwen aert
En weest mijn niet rebel.
Want ick nu anders gheen
Reyn roosken excellent
Dan u int herte meen,
Eerlijck en pertinent.

4. Die eet, drinkt noch en rust
Om u, reyn Maechdelijn soet,
Zijn lijden, liefken, blust,
Troost hem al metter spoet.
Laet hem sijn u dienaer,
Reyn roosken delicaet,
Accoort met u lief eenpaer,
Troost hem eer’t valt te laet.

5. Rustich, lief van ghemoet
Zyt ghy, certeyn tis waer!
U woordekens zeer soet
Zy clincken als een snaer.
Ghy zijt zeer fraey van ghanck,
Lief, u corale mont
En u welluydende sanck
Heeft mijn jong hert duerwont.

6. Ick sorch, schoon liefste greyn,
Dat ick doe verloren pijn.
Ghy zijt mijn lief alleyn,
Troost mijn, eer ick verdwijn,
Al door u soet aenschijn.
Het is in uwer macht,
Laet mijn u dienaer zijn
Eer mijn die dood versmacht.

7. Och waert ghy toch eens vroet,
Want ick om u, Liefden jent,
Groot pijne lijden moet
In desen tijt present.
Ghy staet int hert gheprent,
Neemt mijn in u behoet,
Mijn liefden is God bekent,
Op u rust zin en moet.

8. Adieu, reyn maechdelyn saet,
Adieu Princesse fier,
Ick sterf dezolaet
In sware dangier,
dat door u felle bestier.
Lief, door u soete praet
Blust in mijn Venus-vier
En comt mijn, lief, te baet.

0
    0
    Uw winkelwagen
    Uw winkelwagen is leegNaar de winkel

    Als je deze site gebruikt, ga je akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

    Deze site is standaard ingesteld op 'cookies toestaan", om je de beste mogelijke bladerervaring te geven. Als je deze site blijft gebruiken zonder je cookie instellingen te wijzigen, of als je onderaan de pagina klikt op "Accepteren", geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Bekijk hier ons cookie- en privacybeleid.

    Sluiten