13 | Sei tanto graziosa

13 | Sei tanto graziosa

De oorsprong van ‘Sei tanto gratiosa’ is het vijfstemmige madrigaal van Giovanni Ferretti, dat door de Zuid-Nederlandse luitspeler, leraar en componist Emanuel Adriaenssen in zijn Pratum Musicum (1584) is bewerkt tot een luittabulatuur met aparte notatie van de bovenstem. De melodie is daarmee een voorbeeld van oorspronkelijk meerstemmige muziek die in het contrafactencircuit terecht is gekomen. Er zijn 253 liederen geschreven op deze opgewekte melodie, ook bekend geworden als ‘O schoonste personage’. Een van de dichters die graag liederen schreef op deze melodie was Gerbrand Adriaensz. Bredero.

Een voorbeeld vinden we in zijn tragi-comedie Lucelle, ‘overgezet’ uit een Franse prozabron, waaraan Bredero liederen van eigen hand heeft toegevoegd. Aan het begin van het tweede bedrijf blijkt Lucelle een lied te hebben geschreven waarin ze haar liefde voor de prachtige Ascagnes bezingt. We zien hoe zij het papier overhandigt aan haar vriendin Margriet met de vraag het voor haar te zingen. Dan horen we hoe perfect deze jongeman is. Hij kan ‘konstich rymen’, volmaakt spreken, levendig schrijven, maar wat heeft zij daaraan als ze hem niet kan krijgen?

schutterlijcke jongen Cupido
mijn verneerde zinne mijn nederige ik
net besneden fraai gevormd
schick bouw
swier bewegingen
stal gestalte
rang mager
reden woorden
met val en vlot bevallig en vloeiend
gekleynst gezeefd
sinne verstand
maalt beeldt af
versieren verzinnen
Reden-rijcken dichten
soeck in vele probeer in veel opzichten
Het Goudt-Gemijnt het goud, gedolven
bekolt betovert
rolt en solt maakt dat ik heen en weer geslingerd word
Moogdy kunt u

Tekst uit: G.A. Bredero, Over-gesette Lvcelle. Ghespeelt by d’Oude Kamer In liefd’bloeyende t’Amsterdam (Amsterdam: Cornelis Lodewijksz vander Plasse, 1616), fols. D3v.-D4v. https://search-proquest-com.ezproxy.leidenuniv.nl:2443/docview/2090318210?accountid=12045 (pdf. pp. 42-45), transcriptie dbnl: https://www.dbnl.org/tekst/bred001luce01_01/bred001luce01_01_0019.php#bred001luce01_0005
Melodie uit: Emanuel Adriaenssen, Novum Pratum musicum longe amoenissimum : cuius spatiosissimo, eoque iucundissimo ambitu (praeter varii generis automata seu phantasias) comprehenduntur (Antwerpen: P. Phalèse, 1592), fol. 14 http://imslp.org/wiki/Pratum_musicum_longe_amoenissimum_(Adriaenssen%2C_Emanuel) (pdf p. 52)

Bladmuziek

Tekst

3. Och wat volmaackte reden
De wyse mont met val en vlot ontslippen,
Die met verstandelheden,
Eerst zijn gekleynst door ’t breyn en lieve lippen.
In sonderheyt,
Met onderscheyt
En kennisse der dinghen,
Door dit opmercken,
Geen woorden, noch geen wercken
Hem ontspringhen.

4. Sijn hooghe geest doorluchtich
Weet met de Pen te schildren en te schrijven:
Soo aardich en soo kluchtich,
Dat ons gemoet en sinne ‘tsamen kijven,
Of’t ware sijn,
Of stoffeloos schijn
Voor onse geesten sweefde.
Hy maalt het vrijen,
Het rechten en het strijen,
Of het leefde.

5. Ick prijs Lief u manieren.
Ick roem in rijm van u hoochdragend wesen,
Al wat ghy keunt versieren,
En wat ghy looft, het wert van mijn gepresen.
Ick lees en schrijf,
Om tijt verdrijf
Lust my te Reden-rijcken,
Ick soeck in vele,
Maar hope dy ten deele
Te gelijcken.

6. Ghy die my plach te leeren
Het Goudt – Gemijnt uyt ‘tlichaam vander aarden
Los-hartich te ontbeeren,
En ‘tsienlijck goet te achten na zijn waarden,
Maar boven al
In’t aartsche dal
Het Hemelsche te wenschen:
Want sulck verkiesen
En baart geen swaar verliesen
Voor de menschen.

7. Wat baat my nu dit weten,
Mijn kloecke kunst, u leerelijcke Lessen
Als ghy mijn wilt vergeten,
O Toveraar van Joffers en Princessen!
Die mijn bekolt,
Ja rolt en solt,
Besweert en keunt belesen,
Moogdy myn haten,
Of dus ellendich laten
In dit wesen?

Als je deze site gebruikt, ga je akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

Deze site is standaard ingesteld op 'cookies toestaan", om je de beste mogelijke bladerervaring te geven. Als je deze site blijft gebruiken zonder je cookie instellingen te wijzigen, of als je onderaan de pagina klikt op "Accepteren", geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Bekijk hier ons cookie- en privacybeleid.

Sluiten