3b | Aen Jan Jacobsz Visscher, Schilder en Glaes-Schryver

3b | Aen Jan Jacobsz Visscher, Schilder en Glaes-Schryver

Op deze prachtige melodie vinden we vele contrafacten, meestal geestelijke, vermanende, bespiegelende liederen. Zo berijmde dominee-dichter Samuel Ampzing de lof op de bruid uit het bijbelboek Hooglied ‘Op de wijse vanden xxiv. Psalm’. Ook de dichter Gerbrand Adriaenszoon Bredero schreef er een lied op. Dat hij refereert aan psalm 24 in de berijming van Datheen zien we aan de wijsaanduiding ‘Stemme: vanden xxiiij. Psalm, De aerd is onses Gods voorwaer, &c.’ Het lied gaat over de problemen in de Amsterdamse rederijkerskamer D’Eglentier, die in de jaren 1612-1617 door onderlinge ruzies geteisterd werd.

Het heeft de vorm van een brief aan een goede vriend en mede-lid van de kamer en is een antwoord op de vraag ‘Waerom het Eglentiertjen, ach! Niet bloeyt gelijck het voormaels plach?’ Na de begroeting waarin de vriend complimenten krijgt toegezwaaid (Bredero vraagt zich af of hij diens graveerkunst of diens vriendschap het meest waardeert) volgt het antwoord: de kamer gaat ten onder aan intolerantie. In de zevende strofe zien we Bredero als toneelauteur opkomen voor zijn professie: het is geen sinecure om zo’n stuk te schrijven en het is dan ook verschrikkelijk als er bij het rolleren ruzie onder de acteurs uitbreekt. In de achtste strofe slaat Bredero de leden van de kamer om de oren. Zo heeft hij op Psalm 24 een weliswaar wereldlijk, maar toch belerend lied geschreven.

bedacht overwogen
pluymstrijcken vleien
diep verstant verborgen betekenis
ondervinden ervaring
Dan maar
breucken gebreken
meeste mangel grootste tekortkoming
dragen verdragen
Eenvoud’ oprechtheid
schalcke sluwe
van voor
yver-loos futloos
spijt hoon
pieck wrok
gesproken voorgedragen
Daer d’Overheyt niet wel en staet waar het bestuur niet standvastig is
toe-gaet te keer gaat
slof laks
of in onbruik
die’t hem […] wil moeijen wie er zijn best voor wil doen
wert beguygelt wordtbespot
Spel toneelstuk
aenraeckt in slaagt
weer terug
Zo mach dan kan
Princen nl. de bestuurders van de kamer

Tekst uit: G.A. Bredero, Groot lied-boeck. Deel 1, ed. G. Stuiveling (Culemborg 1975), pp. 285-287. https://www.dbnl.org/tekst/bred001groo01_01/bred001groo01_01_0094.php
Melodie uit: Petrus Dathenus, Alle de Psalmen Davids, Ende Ander Lofsanghen, Wt Den Francoyschen dichte in Nederlandschen overghesett. De welcke men voortaen in de Nederlandsche Ghemeynten ghebruycken zal (z.pl., 1566), fol. D2v.- D3r. https://books.google.nl/books?id=5ORNAAAAcAAJ (pdf pp. 109-110)

Bladmuziek

Tekst

3. Waerom het Eglentiertjen, ach!
Niet bloeyt gelijck het voormaels plach?
Is, Vrundt, u vriendelijcke Vrage:
De meeste mangel die ick weet,
Dat is: dat elck zijn plicht vergeet,
Want niemant wil den ander dragen.

4. Dies d’Eendracht vlucht nu voor de twist,
De Eenvoud’ voor de schalcke list,
De oude trouw is gantsch gebroken,
De Liefde van de kunst is sieck,
Of yver-loos; door spijt of pieck
En wert gedicht noch rijm gesproken.

5. Daer d’Overheyt niet wel en staet,
En d’ongeregeltheyt toe-gaet
Van bengels woest, en grootse gecken,
Daer ellick voert het hooghste woort,
Daer niemandt doet als hy behoort,
Daer moet het al ten quade strecken.

6. Dies wertmen wette-loos, en slof,
De goede zeden raecken of,
En die’t hem schoon te recht wil moeijen:
Die wert beguygelt en belacht,
Gelastert, en smaedlijck veracht,
Hoe sou den Eglentier dan bloeijen?

7. Heeft yemant nu een Spel gemaeckt,
Daermen (doch lachend’ niet) aenraeckt
Met moeyten, en met tijdt verliesen,
Alsmen de rollen dan uyt-deelt,
Den een die wrockt, d’ander krackeelt,
Elck souse selfs wel willen kiesen.

8. And’re brengen haer rollen weer.
And’re willen niet spelen meer.
’t Valt swaer veel hoofden te besturen,
And’re willen, en kunnen niet,
Zo hier geen beterschap geschiet,
Zo mach ons Rijck niet langer duren.

9. Ghy Princen rijck van goed verstant,
Die ’t Eglentiertjen hebt geplant,
Wilt inden noot niet van ons wijcken;
Mijn Vriendt, God geef u blije rust,
Laet ons te samen, als’t u lust,
Met stichtingh geest’lijck Reden-rijcken.

Als je deze site gebruikt, ga je akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

Deze site is standaard ingesteld op 'cookies toestaan", om je de beste mogelijke bladerervaring te geven. Als je deze site blijft gebruiken zonder je cookie instellingen te wijzigen, of als je onderaan de pagina klikt op "Accepteren", geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Bekijk hier ons cookie- en privacybeleid.

Sluiten